By Yakın vakte kadar New York City’nin yaklaşık 3 katı büyüklükte olduğu belirtilen dev kütle, yeni uydu manzaralarında şerit şerit “mavi lapa”ya dönüşmüş halde görülüyor. Bilim beşerlerine nazaran bu imaj, buzdağının yapısal olarak zayıflayıp süratle parçalanacağı “son evreye” işaret ediyor.
40 YILLIK DEV
A23A’nın öyküsü 1986 yazında Antarktika’daki Filchner-Ronne Buz Sahanlığı’ndan kopmasıyla başladı. Lakin kısa mühlet sonra deniz tabanına takıldığı için yıllarca yerinden kıpırdayamadı; bu yüzden de pek küçülmeden adeta “donmuş bir vakit kapsülü” üzere kaldı. 2020’de nihayet özgür kalan buzdağı, Antarktika’dan uzaklaşmaya başladı. Seyahati da oldukça olaylıydı: Bir orta dev bir okyanus akıntısına kapılıp aylarca kendi etrafında döndü; 2024’ün sonunda bu girdaptan kurtulunca da Güney Georgia Adası’na yöneldi.
Bilim insanları, buzdağının adaya oturması halinde penguenlerin ve öbür canlıların beslenme rotalarını kesebileceğinden kaygı etmişti. En makûs senaryo gerçekleşmedi; A23A, adaya tam yaklaşmadan 2025 Mayıs’ta parçalanmaya başladı.
“MAVİ LAPA” ALARMI
Buzdağının “mavi” görünmesinin nedeni, yüzeyde oluşan erime gölcükleri. Bu gölcükler yalnızca renk değil, tıpkı vakitte bir ikaz: Su, buzun çatlaklarına dolup yüküyle o çatlakları daha da açabiliyor; bu da buzdağının daha süratli kırılıp dağılmasına yer hazırlıyor. Uydu imajlarında gölcüklerin şeritler halinde dizilmesi de, buz kütlesinin içindeki/altındaki eski iz ve olukların hâlâ “harita” üzere yüzeye yansıdığını düşündürüyor.
Fotoğraflarda ayrıyeten beyaz “set” üzere görünen kenar sınırları ve buzdağının etrafında gri bir “çamurumsu” katman dikkat çekiyor. Bu gri katman, parçalanan küçük buz kesimleri ve karışımlardan oluşan bir tıp buz karışımı; birçok vakit büyük kütlenin altından ve kenarlarından “sızıp” etrafa yayılıyor. Etrafta yüzlerce küçük modülün görünmesi de, kopuşun hızlandığını gösteren diğer bir işaret.
SONU YAKLAŞTI MI?
A23A, Güney Atlantik’e hakikat sürüklenirken daha sıcak suların tesiriyle süratle eriyor. Son imajlar, buzdağının artık eski boyutunun yaklaşık üçte birine düştüğünü ve yüzeyinin büyük ölçüde zayıfladığını ortaya koyuyor. Uzmanlar, bu evrede “günler ya da haftalar içinde” daha süratli bir dağılma görülebileceğini belirtiyor.
A23A, dev boyutu sayesinde uzun ömrü boyunca tekraren “dünyanın en büyük buzdağı” unvanını aldı ve verdi. Son olarak 2023’te tekrar doruğa çıktığı, fakat 2025 sonbaharında bu unvanı D15A’ya kaptırdığı aktarılıyor. Artık ise geriye, 40 yıla yaklaşan sıra dışı bir seyahatin son sahneleri kaldı: Mavi gölcüklerle delik deşik olmuş, parçalanmaya hazır.
Kaynak: Hürriyet
