By Bilişim araç ve yaklaşımlarına ulaşmakta zahmet çeken gençlere dayanak sağlayarak Türkiye’de eğitim düzeyinin yükselmesine ve eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanmasına katkıda bulunmayı amaçlayan Bilişime ve Eğitime Erişimi Vakfı (BEEV), ‘Bilişim Hakkı ve Erişim: Gençlerin Erişim, Algı ve Yeterlilik Görünümü’ araştırmasının bulgularını paylaştı. 18-30 yaş aralığındaki 819 bireyle yapılan araştırmanın farklı bulgularından biri gençlerin yapay zekayı hangi maksatlarla kullandığı oldu. Araştırmaya nazaran iştirakçilerin yüzde 70’i yapay zekayı merak ettiği mevzularda araştırma yapmak, yüzde 44’ü günlük tavsiyeler almak için kullanıyor. Gençlerin sadece yüzde 10’u bu araçları kodlama ya da teknik sorun çözmek için tercih ediyor. Araştırma bilgilerini paylaşan Data Enstitüsü Yöneticisi Erman Bakırcı, “Yapay zeka gençler için bir gündelik asistan pozisyonunda, onlar için bir öğretici değil. Yani yapay zekayı kendi kaygılarına yanıt almak için kullanıyorlar” dedi.
YALNIZLIKLARINI GİDERMEK İÇİN KULLANIYORLAR
Hacettepe Üniversitesi Bilişim Enstitüsü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Şahin Gökçearslan ise araştırma bulgularını şöyle kıymetlendirdi:
“TÜİK’in yaptığı araştırmaya nazaran ülkemizde yalnızlık epey arttı. Bu nedenle gençler yalnızlıklarını gidermek için yapay zekaya yönelmeye başladı. Sıkıntılarını ya da günlük hayatta yaşadıklarını etrafındaki bireylerle paylaştığında eleştirilmekten tasa ediyorlar ve karar alma süreçlerinde dahi bu aracı kullanıyorlar. Biz de 18-22 yaş aralığındaki üniversite öğrencileriyle bir araştırma yaptık. Orada da gençler yapay zekayı ödev yapmak ve günlük hayat tavsiyesi almak için kullandığını lisana getirdi. Yüzde 17,5’i dertleşmek, yüzde 23’ü sohbet, yüzde 11’i de arkadaşlık için kullanıyor. Yapay zekayı bir arkadaş üzere görenlerin oranı hiç azımsanacak seviyede değil.
BİLİŞSEL YETENEKLER ZAYIFLAYABİLİR
Ancak yapay zekayı arkadaş olarak kullanmak hakikat değil. Bu araçlar kullanıcılarını manipülatif bir biçimde yönlendirebiliyor. Ticari bir metaya arkadaş üzere yaklaşmak ve karar alma süreçlerinde yer almasını sağlamamak gerekiyor. Bunun önüne geçmek için yapay zeka okuryazarlığı kural. Zira yapay zeka bizim arkadaşımız değil. Yapay zeka kullanımında ‘Cognitive Outsourcing’ yani ‘Düşünmeyi Dış Kaynağa Yaptırma’ süreci yaşanıyor. Burada kişi, düşünme aksiyonunun kendisini yapay zekaya devrediyor. Bu çok tehlikeli. Düşünmeyi arkadaş üzere gördüğümüz yapay zekaya devretmemeliyiz. Bu durum bilişsel yeteneklerin zayıflamasına yol açabilir.”
DİJİTAL MARİFETLER MESLEKTE BİR EŞİK
BEEV ve Data Enstitüsü’nün paylaştığı araştırma sonuçlarına nazaran iştirakçilerin yüzde 52’si en kıymetli dijital aygıtını kısa müddette yenileyebileceğini belirtirken, yüzde 42’lik bir kesim için bu durum uzun vadeli bir planlama gerektiriyor. Bilhassa 18-24 yaş kümesinde, bayanlarda ve düşük gelir düzeyinde aygıt yenileme imkânları bariz biçimde azalıyor. Ayrıyeten bozulan aygıtını uzun vadede zorlanarak alabileceklerin yahut hiç alamayacakların yüzde 80’i İstanbul dışındaki bölgelerde yaşıyor. Dijitale erişimin güçlü biçimde bir hak olarak algılandığının belirtildiği araştırmaya nazaran, iştirakçilerin yüzde 83’ü bilişim teknolojilerine eşit erişimi eğitimde fırsat eşitliğinin temel ögelerinden biri olarak görüyor. Bunun yanı sıra gençlerde dijital hünerlerin büyük ölçüde ferdi gayretle kazanıldığı dikkat çekiyor. Gençlerin yüzde 64’ü dijital yetkinliklerini kendi kendine öğreniyor. Araştırmaya nazaran gençler için artık sırf diploma alıp mezun olmak da kâfi değil. Dijital maharetler mesleğin yeni eşiği olarak görülüyor.
Soldan sağa: Erman Bakırcı, Erol Bilecik, Neyran Akyıldız, Bekir Ağırdır
‘CİHAZA SAHİP OLMAK EŞİTLİK YARATMIYOR’
Etkinlikte konuşan BEEV Yönetim Kurulu Lideri Erol Bilecik, “Teknoloji hakikat kullanıldığında hayatın istikametini değiştiren hakikaten eşitleyici bir güç. Fakat bilişime ve eğitime erişim hâlâ herkes için eşit değil” dedi. Veri Enstitüsü Yönetim Kurulu Lideri Bekir Ağırdır ise, “Araştırma bize gençlerin teknolojiye yüksek erişimine karşın ekonomik kırılganlığın ve maharet eşitsizliğinin dijital fırsatları sınırladığını gösteriyor. Kamuoyuna anlatmamız gereken en kritik problem, aygıta sahip olmanın eşitlik yaratmadığı, gerçek fırsat eşitliğinin lakin sürdürülebilir erişim, güçlü altyapı ve sistematik marifet geliştirme ekosistemiyle mümkün olduğu” diye konuştu.
Kaynak: Hürriyet
